Jest to bardzo szeroka grupa chorób. Często nie zdajemy sobie sprawy jak wiele schorzeń wynika z nadczynności gruczołów łojowych.

W zdecydowanej większości gruczoły łojowe są związane z mieszkami włosowymi, wyjątek stanowią tzw. gruczoły ektopowe, czyli wolne, występujące np. na wargach.

Gruczoły łojowe są licznie reprezentowane w okolicach łojotokowych- na skórze głowy,  na twarzy oraz w okolicach mostkowej i międzyłopatkowej.

Na przestrzeni życia człowieka czynność wydzielnicza gruczołów łojowych ulega wahaniom. U noworodków jest wysoka i maleje w wieku wczesno-dziecięcym i ponownie wzrasta w wieku pokwitania. Pod koniec wieku pokwitania stabilizuje się i stopniowo zmniejsza. Wydzielanie łoju uzależnione jest od czynności hormonów- stymulują je androgeny, natomiast hamują estrogeny.

 

 

ŁOJOTOK

 

Istotą łojotoku jest wzmożone wydzielanie łoju skórnego. W obrębie twarzy zmiany obejmują czoło, nos, fałdy nosowo-policzkowe oraz fałdy zauszne. Skóra jest błyszcząca, tłusta, lepka, z rozszerzonymi ujściami gruczołów łojowych i zalegającymi w nich masami łojowo-rogowymi.

 

Czynniki usposabiające do łojotoku:

 

·         Predyspozycje genetyczne

·         Zaburzenia hormonalne (zwłaszcza hiperandrogenizm oraz nadmierne wytwarzanie progesteronu u kobiet)

·         Zaburzenia układu nerwowego (choroba Parkinsona)

·         Czynniki klimatyczne (wysoka temperatura otoczenia)

·         Czynniki emocjonalne

·         Rolę patogenetyczną przypisuje się również zakażeniu drożdżakiem Malassezia furfur.

 

Łojotok stanowi podłoże dla następujących chorób: trądziku pospolitego, trądziku różowatego, zapalenia skóry wokół ust i łojotokowego zapalenia skóry.

 

 

TRĄDZIK POSPOLITY

 

Trądzik pospolity jest przewlekłą, szeroko rozpowszechnioną chorobą stanowiącą duży problem terapeutyczny, psychologiczny i społeczny. Dotyczy głównie okolic łojotokowych, w 99% przypadków występuje na twarzy. Choroba dotyczy struktur anatomicznych związanych z włosem: mieszka włosowego i gruczołu łojowego (jednostka mieszkowo-łojowa).

Trądzik pospolity należy do jednej z najczęstszych chorób skóry. Rozpoczyna się głównie w wieku pokwitania. We wczesnym życiu dorosłym częstość zachorowań spada, a nawet schorzenie może ustępować samoistnie, niekiedy jednak może występować u osób starszych jako tzw. trądzik późny. Szczyt zachorowań przypada na 14-17 r. ż. U kobiet i 16-19r.ż. U mężczyzn.

Objawy trądziku:

 

• Nasilony łojotok
• Wykwity niezapalne: zaskórniki otwarte lub zamknięte- tzw. wykwity pierwotne
• wykwity zapalne :grudki, krosty, nacieki zapalne, guzki, cysty.
• Zmiany pozapalne: blizny zanikowe, blizny przerosłe, przebarwienia.

 

Zaskórniki są punktem wyjścia wykwitów zapalnych, takich jak krosta, grudka, guzek,ropień i przetoki, a w dalszej kolejności- zmian pozapalnych,torbieli i blizn.

 

Najczęstsza lokalizacja zmian:

 

• 99% twarz
• 90% plecy
• 70% klatka piersiowa

Postacie kliniczne trądziku w zależności od nasilenia zmian:

 

• Trądzik łagodny ( zaskórnikowy , grudkowy, krostkowy)
• Umiarkowany(grudkowy/ krostkowy, guzkowy)
• Ciężki (guzkowy, ropowiczy, skupiony, bliznowaciejący ,piorunujący, odwrócony).
•  

Postacie kliniczne trądziku w zależności od przewagi poszczególnych elementów w obrazie klinicznym:

 

1. Trądzik zaskórnikowy - zmiany skórne w postaci zaskórników
2. Grudkowy- zmiany skórne w postaci zaskórników i grudek,słabo nasilone
3. Krostkowy- zmiany skórne w postaci zaskórników i krost, słabo nasilone
4. Grudkowo – krostkowy- zmiany skórne w postaci zaskórników i krost, słabo nasilone
5. Ropowiczy- na obraz trądziku zwykłego nakładają się torbiele ropne, gojące się z bliznowaceniem
6. Guzkowo- torbielowaty- zmiany skórne w postaci guzków i torbieli
7. Skupiony- ciężka postać trądziku występująca częściej u mężczyzn, w obrazie klinicznym przeważają torbiele i głębokie ropnie gojące się poprzez mostkowanie z wytworzeniem szpecących blizn zarówno przerostowych, jak i zanikowych. Ta postać trądziku ma skłonność do uogólniania zmian chorobowych z zajmowaniem okolic nietypowych
8. Bliznowcowy- z tendencją do tworzenia się keloidów
9. Odwrócony- ciężka odmiana trądziku o specyficznej lokalizacji w okolicy pach, pachwin, odbytu, na wargach sromowych i na pośladkach. Objawem pierwotnym jest bolesny guzek, który pęka i dochodzi do powstania przetok, z których wydobywa się treść ropna. Zmiany pozostawiają po sobie pozaciągane blizny. Dodatkowo mogą występować zmiany ogólne- złe samopoczucie , gorączka.

 

Leczenie trądziku pospolitego:

 

Istnieje wiele metod leczenia zależnych od postaci klinicznej choroby.

 

Leczenie miejscowe:

 

• Retinoidy
• Kwas salicylowy
• Kwas azelainowy
• Antybiotyki
• Nadtlenek benzoilu
• Preparaty złożone
• Krioterapia, np. ciekłym azotem
• Glikokortykosteroidy
• Peelingi chemiczne
• Fototerapia, helioterapia
• Dermokosmetyki

 

Leczenie ogólne:

 

• Antybiotyki i chemioterapeutyki
• Retinoidy

 

 

ŁOJOTOKOWE ZAPALENIE SKÓRY

 

Jest to zapalenie skóry o przewlekłym i nawrotowym przebiegu obejmujące zazwyczaj owłosioną skórę głowy, obszary skóry o wzmożonym wydzielaniu łoju oraz okolice wyprzeniowe, występujące częściej u mężczyzn niż u kobiet. Może dotyczyć osób w każdym wieku (niemowląt, dorosłych i osób w wieku podeszłym).

 

Etiopatogeneza:

 

• Nadmierna aktywność gruczołów łojowych

• Czynniki infekcyjne – P. ovale (Malassezia furfur).

• Czynniki immunologiczne – AIDS

• Związek z łuszczycą – seborrhiasis lub sebopsoriasis.

• Pozostałe czynniki – układ nerwowy, pora roku, dieta, niedobory cynku, WNKT, wit.B.

 

Postacie kliniczne ŁZS:

 

• Rozsiane – rozległe, często sączące wykwity z silnym świądem pokrywające się strupami (impetiginisatio)
• Łupieżopodobne ŁZS – kształt obrączkowaty, głównie na tułowiu.
• Seborrheic erythroderma – częste w podeszłym wieku, przy zbyt agresywnym leczeniu, bez limfadenopatii.
• ŁZS powiek – seborrheic blepharitis – rumień, świąd i delikatne złuszczanie.

 

Objawy ŁZS:

 

• Rumień z nadmiernym złuszczaniem naskórka
• Świąd skóry
• Lokalizacja : wzdłuż linii włosów, brwi, na gładziźnie czoła, baczkach, w fałdzie nosowo-policzkowym i wargowym, za uszami, w małżowinach usznych, pachy, pępek, pachwiny okolica mostka i międzyłopatkowa.
• Kształt wykwitów: okrągły, obrączkowaty lub nieregularny.

 

ŁZS u niemowląt:

 

• Występuje niemal u każdego niemowlęcia, najczęściej ma postać tzw. ciemieniuchy
• Częściej u niemowląt ze skłonnością do atopii i łuszczycy
• U 50% niemowląt z rozległymi zmianami choroba ewoluuje w kierunku atopowego zapalenia skóry
• W każdym niemal przypadku udaje się wykazać obecność C. albicans na skórze oraz w stolcu