Zaparcia stanowią jedną z najczęstszych dolegliwości, szczególnie osób starszych. Występuje u około 15% osób dorosłych. Można sądzić, że jest to problem cywilizacyjny, a okresowo środki przeczyszczające przyjmuje 35% kobiet i około 15% mężczyzn. Co więcej w ostatnich latach wielu lekarzy notuje zwiększenie w ostatnich latach liczbę osób cierpiących na to schorzenie.

Przyczyny
Prawidłowe przyzwyczajenia dotyczące wypróżnień różnią się znacznie u ludzi i zależą od wieku, indywidualnych czynników związanych ze stanem zdrowia, wzorców dietetycznych, socjalnych i kulturowych. Należy zwrócić uwagę, iż zmiana częstości wypróżnień, ich konsystencji lub objętości, a także obecność w stolcu krwi, śluzu, ropy lub nadmiar substancji tłuszczowych (np. olej, tłuszcz, emulsja) mogą wskazywać chorobę.
U ludzi starszych (powyżej 65 roku życia) zaparcia występują ok. 2-krotnie, a u ludzi w podeszłym wieku (powyżej 75 roku życia) 2,5 -krotnie częściej niż u młodych.
Dzieje się tak, ponieważ bakterie korzystne z punktu widzenia prawidłowej funkcji jelit zaczynają tracić swoje pożyteczne właściwości. Zmianom w składzie mikroflory jelitowej towarzyszy z wiekiem zmniejszenie wytwarzania enzymów trawiennych. W wieku starczym zwiększa się też ilość zaparć spowodowanych nadużywaniem leków.
Uwaga - palenie tytoniu i mała aktywność fizyczna oraz dieta uboga w błonnik usposabiają do zaparć.
Jak widać przyczyn zaparć jest bardzo wiele, często zaparcia są pierwszym dość długo trwającym objawem zwiastującym chorobę. W praktyce lekarza rodzinnego tego rodzaju dolegliwości zdarzają się zwłaszcza u pacjentów starszych i leżących.

Nieprzyjemne objawy
U niektórych chorych można zaobserwować tak zwaną biegunkę zaparciową, kiedy przy długim przestoju w opróżnianiu jelit dochodzi do rozrzedzenia kału śluzem. Niekiedy pacjenci skarżą się na bóle i uczucie rozsadzania w żołądku; ulga następuje po wydaleniu kału lub po oddaniu gazów.
Uciążliwym objawem może stać się wzdęcie, które jest uwarunkowane gromadzeniem się wytwarzanego przez bakterie jelitowe gazu. U chorych cierpiących na zaparcie może wystąpić osłabienie apetytu, odbijania, mdłości. Czasem pojawiają się bóle głowy, ogólne rozdrażnienie, przygnębienie, zaburzenia snu. Stałym zaparciom mogą także towarzyszyć zmiany na skórze. Staje się ona blada, często o odcieniu żółtawym, zwiotczała, traci elastyczność.

Można zapobiec zaparciom przy ostrych infekcjach przez przyjmowanie dostatecznej ilości płynów, włączając do jadłospisu przeciery owocowe i warzywne, kompoty, soki owocowe, produkty z kwaśnego mleka. Dużą rolę w profilaktyce i leczeniu zaparć odgrywa prowadzenie aktywnego trybu życia. Niedopuszczalne jest późne wstawanie i długie leżenie w łóżku. Najbardziej wskazane są piesze i narciarskie wycieczki, spacery, pływanie, jazda na rowerze i inny wysiłek fizyczny. Ćwiczenia fizyczne stymulują aktywność motoryczną jelit, wzmacniają mięśnie brzucha, wzmacniają ogólną kondycję organizmu.

Zawsze warto najpierw zacząć od prób leczenia niefarmakologicznego. W ostateczności można skorzystać z gotowych preparatów dostępnych w aptece bez recepty, np.: Alax, Xenna, Radirex, Tabulettae Laxantes.