
Kwas foliowy należy do witamin z grupy B, znany jest również pod nazwą folacyna, folan, kwas pteroiloglutaminowy, czy witamina B9 lub B11. Został odkryty w 1941 roku przez Mitchella, Shunella i Wiliamsa, którzy otrzymali go z liści szpinaku.
Kwas foliowy pełni ważną rolę w organizmie człowieka. Bierze udział w podziałach komórek, reguluje procesy metaboliczne, jest niezbędny w procesie dojrzewania czerwonych krwinek. Wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie komórek układu nerwowego i pokarmowego. Z udziałem kwasu foliowego powstają niezwykle ważne dla równowagi psychicznej związki: serotonina czy noradrenalina. Pierwszy z nich działa kojąco, uspakajająco nastrajając nas optymistycznie, drugi odpowiedzialny jest za dynamikę i aktywność organizmu. Kwas foliowy jest także niezbędnym czynnikiem biorącym udział w metabolizmie aminokwasów, głównie homocysteiny. Hiperhomocysteinemia należy do niezależnych czynników choroby wieńcowej serca. Przy podwyższonym poziomie homocysteiny wzrasta dwukrotnie ryzyko chorób naczyń: zawału, choroby wieńcowej, udaru, choroby niedokrwiennej kończyn dolnych.
W pierwszych tygodniach ciąży rola kwasu foliowego jest ściśle związana z rozwojem układu nerwowego, szczególnie mózgu i rdzenia kręgowego. Stąd niedobory kwasu foliowego są szczególnie niebezpieczne u kobiet w ciąży. W celu profilaktyki wad u płodu, zaleca się przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego dziennie, przez okres począwszy od trzech miesięcy przed planowaną ciążą, aż do jej ukończenia. W praktyce, ze względu na duży odsetek ciąż nieplanowanych, zaleca się, aby wszystkie kobiety w wieku rozrodczym, przyjmowały stale doustną suplementację kwasu foliowego w dawce 0,4 mg. Kwas foliowy w tej dawce znajduje się w wielu prepartach dostępnych bez recepty m.in. w preparcie Folik, Folifem czy Folimin.
Niedobory kwasu foliowego prowadzą również do anemii megaloblastycznej, biegunek, utraty apetytu, niedożywienia, a także do osłabienia, zmian zachowania, depresji, nadpobudliwości i zaburzeń snu.
Warto podkreślić, iż przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego raz dziennie w pełni zabezpiecza średnie zapotrzebowanie organizmu na tę witaminę, spożycie zaś dużych dawek kwasu foliowego może mieć niepożądane skutki, np. w postaci zaburzeń ze strony układu pokarmowego, czy utrudnienia rozpoznania niedoboru witaminy B12.
Kwas foliowy występuje w produktach spożywczych w bardzo zróżnicowanych ilościach. Trzeba jednak pamiętać, że jest witaminą mało odporną na działanie wysokiej temperatury i obróbka termiczna powoduje jej rozkład. Dobrym źródłem kwasu foliowego są warzywa i owoce bogate również w witaminę C, np.: pomarańcze, brukselka, kapusta włoska oraz warzywa i owoce będące źródłem beta-karotenu, między innymi liście pietruszki, szpinak, brokuły, cykoria, sałata, pomidory, suche nasiona roślin strączkowych (fasola, groch, soja zawierająca od 150 - 250mg w 100g produktu). Najwięcej kwasu foliowego (ponad 250mg w 100g produktu) znajduje się w wątróbkach drobiowych, otrębach pszennych oraz drożdżach piekarskich.