W ostatnich latach obserwujemy znaczny wzrost zakażeń skóry, włosów oraz paznokci, wywołany grzybami chorobotwórczymi. Dermatolodzy szacują, że na grzybice cierpi ok. 10-20% populacji w krajach o umiarkowanej strefie klimatycznej, do której zaliczana jest również Polska. Duże zagrożenie stwarzają dermatofity z rodzaju Trichophyton, Micosporum, Epidermophyton oraz Candida – częstość infekcji wywołanych tymi grzybami wzrosła w ostatnich latach o około 300%!
Do zakażenia grzybami dochodzi w wyniku kontaktu z chorym człowiekiem, zwięrzęciem domowym (psy, koty), a także poprzez przedmioty osobistego kontaktu. Do infekcji może dojść w zasadzie niemal wszędzie, zwłaszcza, że żywotność zarodników grzybów sięga nawet 2 lat i są one odporne na większość środków dezynfekujących.
Paradoksem jest, że zakażenia grzybicami narastają nie tylko z powodu niedostatecznej higieny, lecz wynikają z coraz częstszego stosowania antybiotyków, sterydów, hormonów antykoncepcyjnych, a także leków immunosupresyjnych, cytostatyków i radioterapii.

Czynnikami predysponującymi do zakażeń grzybiczych są zarówno czynniki wrodzone: atopia, zaburzenia rogowacenia, zaburzenia odporności, jak i czynniki nabyte: kolagenozy, nowotwory, gruźlica, stosowanie niektórych leków, ciąża, okres noworodkowy oraz podeszły. Do zakażeń grzybiczych predysponują też czynniki środowiskowe. Grzyby najlepiej rozwijają się w środowisku wilgotnym i ciepłym. Ryzyko infekcji jest większe w miejscach publicznych, gdzie łatwo zetknąć się z zakażonymi tkankami: złuszczonym naskórkiem, fragmentami włosów i paznokci. Zakażeniu sprzyja używanie tych samych, co chory, ręczników, obuwia, chodzenie boso po tych samych powierzchniach co zakażony (np. dywanach, posadzce w łazience). Grzybicom skóry i paznokci sprzyja także używanie odzieży i obuwia z materiałów syntetycznych, uszkadzających naturalną, ochronną warstwę naskórka, a także korzystanie z kąpielisk publicznych.
Najczęściej na grzybicę chorują osoby w przedziale wiekowym 20 do 60 lat, z przewagą mężczyzn. Zapadalność na grzybicę rośnie z wiekiem, na co wpływają m. in. schorzenia ogólnoustrojowe, np. cukrzyca.

W aptece najczęściej doradzamy pacjentom z grzybicą stóp i paznokci. W Polsce na grzybicę paznokci cierpi ponad 2% społeczeństwa, czyli ok. 750 tys osób. Zakażeniu sprzyja ucisk mechaniczny na płytkę paznokcia (niewygodne obuwie) oraz wcześniejsze zaburzenia deformujące płytkę (np. rozdwajanie paznokci pod wpływem detergentów, łuszczyca). Duże znaczenie ma także osobnicza skłonność do zachorowania, wynikająca z obniżonej odporności organizmu lub zaburzeń hormonalnych (niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga). Zakażony paznokieć traci zabarwienie, staje się matowy, ulega pobruzdowaniu, łatwo się kruszy i ulega rozwarstwianiu. Naskórek pod zgrubiałym i popękanym brzegiem płytki ulega nadmiernemu rogowaceniu. Deformacja płytki paznokcia może przyczyniać się do jego wrastania, czasem z towarzyszącym wtórnym nadkażeniem bakteryjnym, co sprawia duży ból i utrudnia pacjentowi normalne funkcjonowanie. Na ogół jednak w przebiegu grzybicy paznokci nie występują żadne subiektywne dolegliwości, przez co jej objawy są bagatelizowane, a choroba przechodzi w stan przewlekły i nawrotowy. Ponieważ grzybica paznokci jest procesem chorobowym toczącym się głęboko w łożysku paznokcia, uzyskanie wyleczenia może być bardzo trudne i często niezbędne jest długotrwałe leczenie, również preparatami doustnymi. Dodatkowo stosuje się preparaty złuszczające płytkę paznokcia.

Grzybica stóp dotyka ponad 30% dorosłej populacji. W tym rodzaju grzybicy zmiany zlokalizowane są głównie między palcami, szczególnie często między 3, 4 i 5 palcem u nogi. Charakterystyczne objawy zakażenia to uporczywy świąd, pieczenie, łuszczenie się skóry, nadżerki i pęknięcia. Przebieg grzybicy stóp jest przewlekły, ale mogą występować okresowe zaostrzenia, zwłaszcza w porze letniej. Grzybica stóp bezwzględnie wymaga leczenia, ponieważ może dochodzić do jej rozprzestrzenienia na płytkę paznokcia, w okolice pachwin, jak również błony śluzowe czy włosy. Leczenie w niezaawansowanej grzybicy stóp ogranicza się na ogół do stosowania miejscowo preparatów przeciwgrzybiczych, w postaci kremu, maści, żelu lub pudru czy aerozolu. W przypadku większości preparatów, lek powinno stosować dwa razy dziennie, aż do ustąpienia objawów chorobowych, a następnie jeszcze profilaktycznie przez dwa tygodnie. W przypadku preparatów terbinafiny (Lamisilatt, Undofen Max, Daktarin) 1–2-tygodniowa terapia kremem stosowanym raz dziennie na ogół wystarcza. W czasie kuracji koniecznie należy pamiętać o dezynfekcji lub wymianie skarpetek i obuwia.

Jeśli lubimy korzystać z basenów, mieszkamy w akademikach lub ktoś w naszej rodzinie choruje na grzybicę, warto pomyśleć o profilaktyce. Przy zachowaniu odpowiednich zasad higieny można zapobiec zakażeniu, lub nie dopuścić do jego rozwoju. Po każdym myciu należy dokładnie wycierać stopy, szczególnie między palcami. Korzystając z wspólnych łazienek i natrysków należy unikać chodzenia boso oraz używać wyłącznie swoich przyborów kosmetycznych i ręczników. Warto zrezygnować z syntetycznego obuwia i skarpet, które nie przepuszczają powietrza. Profilaktycznie można również stosować kremy lub zasypki przeciwgrzybicze, które dostępne są w aptekach bez recepty.