Choroby alergiczne skóry

Choroby alergiczne skóry obejmują kilka różnych grup zaburzeń o odmiennych mechanizmach patogenetycznych: pokrzywkę, kontaktowe zapalenie skóry, inne odmiany wyprysku oraz atopowe zapalenie skóry. O rozpoznaniu przyczynowym decydują testy alergiczne in vivo (bezpośrednio na pacjencie) i in vitro (na materiale pobranym od pacjenta).

Pokrzywka (urticaria)

Jest jedną z najczęstszych chorób alergicznych. Objawia się występowaniem tzw. bąbli pokrzywkowych. Wykwity te związane są z gwałtownym wysiękiem w skórze właściwej. Pojawiają się szybko, ale i szybko zanikają bez pozostawienia blizny. Mogą być bardzo drobne i liczne. Niekiedy bąblom pokrzywkowym towarzyszyć może obrzęk lub zmiany w drogach odde­chowych pod postacią chrypki, a czasem silnej duszności. Ta postać pokrzywki (oedema Quincke) może mieć ciężki i gwałtowny przebieg, a akże powodować zagrożenie życia.
 Należy pamiętać, że dłużej utrzymu­jące się bąble pokrzywkowe (pokrzywka przewlekła) oraz szczególna jej postać pokrzywka naczyniowa (urticaria vasculitis) może towarzyszyć innym jednostkom chorobo­wym, takim jak: choroby bakteryjne, wirusowe, pasożyt­nicze. Może być jednym z objawów rożnych kolagenoz, a wśród nich najczęściej tocznia rumieniowatego układo­wego (SLE). W tej odmianie pokrzywki bąble utrzymują się dłużej (24-72 h) pozostawiając prze­barwienia, a poza nimi obecne mogą być także rumienie z obecnością wybroczyn, oraz dolegliwości ogólne, takie jak bóle stawowe, mięśniowe biegunki oraz zmiany w in­nych narządach wewnętrznych (wątroba, nerki). Pojawienie się zaś wykwitów chorobowych w miejscach ucisku pozwala rozpoznać pokrzywkę z ucisku (urticaria e frigore), zaś po kontakcie z innymi alergenami kontakto­wymi pokrzywkę kontaktową, a promieniami słonecznymi pokrzywkę świetlną.
 W zależności więc od postaci pokrzywki preferuje się bądź leki przeciwhistaminowe blokujące receptor H1 lub zarówno H1 i H2. Wiele przypadków pokrzywki naczyniowej poza kortykosteroidami dobrze reaguje na sulfony, kolchicynę, a nawet w ciężkich przypadkach leki immunosupresyjne.

Atopowe zapalenie skóry (dermtitis atopica, egzema atopicum)

Równie często rozpoznawaną jednostką chorobową o podłożu alergicznym jest zespół atopowego zapale­nia skóry. Predyspozycja genetyczna oraz obraz kliniczny zmian skórnych pomagają w postawieniu prawidłowego rozpoznania. Obecność zwłaszcza w fazie przewlekłej zli­szajowacenia wraz z typowym umiejscowieniem, zwłasz­cza u dorosłych i starszych dzieci, wykwitów rumieniowo-grudkowych w zgięciach łokciowych, podkolanowych i na twarzy, suchość i szorstkość i wzmożone poletkowanie skó­ry składają się na charakterystyczny obraz kliniczny.
 AZS może występować wraz z katarem siennym lub astmą oskrzelową. W takich przypadkach leczenie jest bardzo trudne i różnorodne (kortykosteroidy, PUVA-terapia, immunosu­presja) i nie zawsze przynosi oczekiwany efekt.

Wyprysk (egzema)

Wystepuje pod wieloma postaciami, co moze przysparzać trudności w jego diagnostyce.
 Wyprysk kontaktowy (contact dermatitis) będący jedną z postaci klinicznych wyprysku cechuje się wielopostacio­wością wykwitów pierwotnych (rumienie, pęcherzyki, pę­cherze, grudki obrzękowe), ale także wtórnych (nadżerki, przeczosy, strupki, złuszczanie). Podobny obraz zwią­zany z wielopostaciowością może występować również w innych jednostkach chorobowych nie mających podłoża alergicznego, takich jak: choroby pęcherzowe (zapale­nie opryszczkowate skóry– DH, pęcherzyca, pemfigoid, łagodna pęcherzyca Haileya), wczesna faza ziarniniaka grzybiastego oraz świerzb.
Wyprysk pieniążkowaty (eczema nummulare)- w tej postaci wyprysku stwierdza się dobrze odgrani­czone od otoczenia ogniska rumieniowe, w obrębie któ­rych obecne są pęcherzyki i grudki obrzękowe. Podobnie jak odmiana potnicowa, w której wyżej wymienione ob­jawy zlokalizowane są na dłoniach, podeszwach i bocz­nych powierzchniach palców, wymaga różnicowania z grzybicą

Rumienie

Jest to zróżnicowana zarówno pod kątem obrazu kli­nicznego, jak również etiologii grupa dermatoz. Jedynie niektóre z należących do nich jednostek chorobowych mają tło alergiczne.
 Rumien przewlekły pełzakowaty Lipschutza (erythama chronicum migrans)- choroba ta wywołana przez krętek Borrelia burgdorfe­ri rozpoczyna się podobnie jak wyprysk pojawieniem się ogniska rumieniowego. Jednakże obecność w jego obrę­bie śladu ukąszenia kleszcza oraz obwodowe szerzenie się ogniska z zanikaniem w części środkowej powinno ułatwić prawidłowe rozpoznanie i zastosowanie leczenia z wyboru jakim jest antybiotykoterapia.
 Rumień wielopostaciowy wysiękowy (erythema exudativum multiforme)- wyróżnia się dwie postacie tej choroby – łagodną (mi­nor) oraz odmianę ciężką (major). W odmianie minor po­wstające zmiany rumieniowo-obrzękowe mają skłonność do tworzenia koncentrycznie układających się zmian ob­rączkowatych przyrównywanych do tarczy strzelniczej. Powstający wysięk w części centralnej doprowadza do powstania pęcherzy. Charakterystyczna jest obwodowa lokalizacja zmian (grzbiety rąk i stóp) oraz w części przy­padków śluzówek jamy ustnej i narządów płciowych. Etiologia choroby jest niejednolita. Przyczyną zmian mogą być czynniki bakteryjne, wirusowe oraz leki. Rozpoznanie tej choroby, ustalenie przyczyny i podjęcie odpowiedniej terapii jest niezwykle istotne zwłaszcza, że w części przy­padków błędne leczenie może doprowadzić do znacz­nego zaostrzenia procesu chorobowego i rozwinięcia się toksycznej nekrolizy naskórka zespołu Lyella o dra­matycznym przebiegu i wysokiej śmiertelności. Ważnym elementem diagnostycznym jest tworzenie się pęcherzy i objaw Nicolskiego (spełzanie naskórka pod wpływem delikatnego nawet urazu). Pozbawiona naskórka, żywo czerwona skóra przypomina oparzenie. Wczesna diagno­styka i zastosowanie skojarzonego leczenia cyclosporyną i steroidami może uratować życie chorego.